انقلاب یوروگیمها؛ روزی که آلمانها شانس و تاس را از روی میزها پاک کردند
۶ دقیقه خواندن

کالبدشکافی مکتب بازیسازی آلمانی و تفاوت آن با بازیهای آمریکایی؛ چگونه یوروگیمها اقتصاد و استراتژی را جایگزین تاس و شانس کردند؟
فرار از جنگ، پناه بردن به اقتصاد
اگر در دهههای پایانی قرن بیستم به میز بازی خانوادههای آمریکایی نگاه میکردید، احتمالاً بازیهایی مثل Risk یا بازیهای جنگی سنگین را میدیدید. بازیهایی پر از درگیری مستقیم، پرتاب دهها تاس، شانس بالا و البته حذف شدن زودهنگام بازیکنان. اما در همان زمان، در آلمانِ پس از جنگ جهانی دوم، خانوادهها تمایل شدیدی به دوری از مفاهیم جنگی و نظامی داشتند.
این نیاز فرهنگی، باعث تولد مکتبی در طراحی بردگیم شد که امروز آن را به نام یوروگیم (Eurogame) یا مکتب آلمانی میشناسیم. طراحان آلمانی به جای ساختن ارتش و فتح کشورها، روی ساختن مزرعه، شبکههای تجاری، هنر و معماری تمرکز کردند. آنها میخواستند بازیهایی بسازند که در آن برندهی نهایی، باهوشترین فرد میز باشد، نه خوششانسترین کسی که شش جفت آورده است!
کالبدشکافی یک یوروگیم اصیل
یوروگیمها چند قانون نانوشته اما مقدس دارند. اولین و مهمترین آنها «عدم درگیری مستقیم و حذف نشدن بازیکن» است. در یک یوروگیم استاندارد، شما هرگز به قلعه بازیکن دیگر حمله نمیکنید تا منابعش را غارت کنید؛ بلکه تلاش میکنید زودتر از او به معدن سنگ برسید یا کارگرتان را در بهترین جایگاه قرار دهید.
دومین ویژگی بارز، مهار کردن شانس است. حتی اگر در بازی تاس وجود داشته باشد، شما بردهی آن نیستید. اشتفان فلد (Stefan Feld)، یکی از بزرگترین طراحان یوروگیم، این مفهوم را در شاهکار خود به کمال رساند:

در قلعههای برگاندی، شما تاس میریزید، اما تاس بد وجود ندارد! هر عدد تاس به شما اجازه میدهد اکشن متفاوتی در املاک خود انجام دهید. هنر بازیکن در این است که برنامهریزی خود را با اعدادی که به دست میآورد تطبیق دهد و یک موتور امتیازگیری بینقص بسازد. در اینجا تاس ابزار مدیریت است، نه عامل برد و باخت.
اقتصاد بیرحم در برابر تاسِ کور
وقتی شانس از بازی حذف شود، چه چیزی جای آن را میگیرد؟ ریاضیات، عرضه و تقاضا، و مدیریت منابع. بازیهای مکتب آلمانی به شدت روی بهینهسازی (Optimization) تمرکز دارند. شما همیشه کارهای زیادی برای انجام دادن دارید، اما منابع و زمانتان به شدت محدود است. این همان چیزی است که به آن «خشکیِ جذاب یوروگیم» میگویند.

بازی شبکه برق نمونهی بارز یک اقتصاد بینقصِ آلمانی است. در این بازی هیچ تاسی وجود ندارد. همه چیز بر پایه مزایدههای بیرحمانه برای خرید نیروگاهها و بازاری است که قیمت سوخت در آن بر اساس میزان تقاضای بازیکنان تغییر میکند. اگر یک اشتباه محاسباتی در سرمایه خود بکنید، ممکن است تا آخر بازی نتوانید کمر راست کنید. این بازی ثابت میکند که اقتصاد میتواند از هر جنگی هیجانانگیزتر باشد.
نقطه اوج ظرافت در طراحی
با گذشت زمان، طراحان یوروگیم تلاش کردند تا پیچیدگی قوانین را کم کنند اما عمق استراتژی را افزایش دهند. آنها به فرمولی رسیدند که اصطلاحاً به آن «ظرافت ظاهری» (Elegance) میگویند: قوانین بازی در دو صفحه جا میشود، اما برای استاد شدن در آن به دهها بار بازی کردن نیاز دارید.

کنکوردیا دقیقاً تجلی همین ظرافت است. شما فقط یک دسته کارت در دست دارید و در هر نوبت فقط باید یکی از آنها را بازی کنید. به همین سادگی! اما ترتیب بازی کردن این کارتها، زمانبندی برای پس گرفتن آنها و رقابت بر سر تصاحب شهرهای تجاری روم باستان، چنان فشاری به مغز شما میآورد که متوجه گذر زمان نخواهید شد. در کنکوردیا همه چیز آشکار است و هیچ اتفاق تصادفیای برنامههای شما را خراب نمیکند.
نبرد ابدی؛ شما طرفدار کدام مکتب هستید؟
دنیای بردگیم هنوز هم بین طرفداران بازیهای تماتیک (که عاشق تاس، مینیاتورهای جذاب و درگیری هستند) و طرفداران یوروگیم (که عاشق سکوتِ پر از تفکر، مکعبهای چوبی و برنامهریزی هستند) تقسیم شده است. البته امروزه بازیهای زیادی سعی میکنند این دو مکتب را با هم ترکیب کنند.
شما خودتان را متعلق به کدام مکتب میدانید؟ آیا از بازیهای پر از برنامهریزی و بدون شانس لذت میبرید؟ اگر تا به حال قلعههای برگاندی، شبکه برق یا کنکوردیا را تجربه کردهاید، حتماً دکمه «بازیاش کردم» را در کارتهای بالا بزنید و نظرتان را برای بقیه بنویسید. اگر هم فکر میکنید وقت آن رسیده که شانس را از روی میز بازیتان حذف کنید، آنها را به لیست «میخوامش» خود اضافه کنید!